- (HEM) Haber Edebiyat Merkezi
TÜRK KÜLTÜRÜNÜN SEVDALISI: FEVZİYE ABDULLAH TANSEL
Feyziye Abdullah Tansel, Muş’ta doğar. Ailesi vefat ettikten sonra İstanbul’a gelir. İstanbul o yıllarda bütün kültürüyle insanlara tesir etmektedir.
İstanbul’un kalbi Fatih’te halalarının yanında hayata tutunur. Eğitim hayatını İstanbul’da tamamlar. Kız Lisesi’nde iyi bir iyi eğitim aldıktan sonra İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü ile Yüksek Muallim Mektebi’ne kaydolur. Üniversite eğitimi dolu dolu geçer. Zamanın önemli hocalarından ders alır.
Üniversitede edindiği birikimi Anadolu’nun çeşitli şehirlerinde öğrencilerine aktarır. Sevilen sayılan bir öğretmen olur.
Dönemin edebiyat otoritelerinden M. Fuad Köprülü’nün yönetiminde yayımlanan aylık Ülkü dergisinin yazı işleri müdürlüğünü üstlenir.
Fuad Köprülü’nün dizinin dibinde yetişti
Hocası Fuad Köprülü’nün dizinin dibinde yetişmiş olmanın verdiği özgüvenle edebiyat alanında öncü çalışmalara imza atar.
Yurtdışında misafir öğretim üyesi olarak görev yapar. Türk dili ve edebiyatını incelikle anlatır. Türk kültürün tanıtılmasına öncülük eder. Kaleme aldığı metinler kaynak olarak kabul edilir. Türk Dili dergisinin okuyuculara ulaşmasında önemli köprü olur.
Kadın araştırmacıların öncülerinden olan Tansel, Nâmık Kemal, Mehmed Emin Yurdakul, Mehmed Âkif Ersoy, Ziya Gökalp ve Ömer Seyfeddin gibi edebiyatımızın zirve isimleri hakkında araştırmalar yapar ve bunları yayınlar.
Çalışma alanları çok geniş olan Fevziye Abdullah, divan edebiyatından günümüz edebiyatına uzanan geniş çizgide araştırmalarını titizlikle yürütür. Tanzimat dönemine dair de esaslı çalışmalar yapar. Üniversite dışında akademik çalışmalar yapılabileceğinin en nadide örneklerini verir.
Mehmet Akif uzmanı
Edebiyat araştırmacılığının yanı sıra “İstiklal Harbi’nde Mücahit Kadınlarımız” gibi kadınlar üzerine özgün eserler de verir. Prensiplerinden taviz vermeyen disiplinli araştırmacı olarak ünlenen Tansel aynı zamanda Mehmet Akif uzmanıdır. Milli şairimiz üzerine yaptığı çalışmalar, bugünün araştırmacılarına da kaynaklık etmektedir.
“Muallim Naci ile Recaizade Ekrem Arasındaki Münakaşalar ve Bu Münakaşaların Sebep Olduğu Edebî Hadiseler” isimli akademik makalesi edebiyat alanında uzmanlaşmak için çalışmalar yapan öğrenciler tarafından çokça okunmuş ve üzerine konuşulmuştur.
Edebiyat otoritesi Fuad Köprülü’nün sıkı eğitimini alan Tansel, daha sonraları edebi çevreler tarafından Tanzimat sonrasının edebiyat otoritesi olarak kabul edilmiştir.
Bir ömre sığmayacak kadar çok eser vermiştir. Çalışkanlığıyla adeta zamana meydan okumuş, vefatından sonra arkasında külliyat bırakmıştır. Edebi çalışmalarını hayatının bir parçası olarak görür. Neredeyse çalışma yapmadığı gün, nefes alamayacak gibi darlanır. Üretmekten büyük zevk duyar.
Kadın araştırmacılar arasında öncü ve en verimli
Hatıralarını kaleme almayan yazarın “Ay Dolanır Günler Geçer” adını taşıyan günlüğünde hayatının dönüm noktaları, beğenileri, umutları ve hayallerine dair ipuçları vardır.
“Ay Dolanır Günler Geçer”de hissi dünyasından izler taşıyan Tansel’in ilmî çalışmaları ödünsüz devam eder. Hayatının son yıllarına dek ilmî çalışmalarını elden bırakmaz ve gün gün tuttuğu günlükleriyle geriye hacimli bir eser de bırakır. Bilimsel araştırma alanında, edebi sahada temellere ilişkin ciddi makaleleri yayınlanır, eserler, biyografiler kaleme alır. Bunlar arasında Mehmet Akif ve Mehmet Emin Yurdakul ile Namık Kemal’in mektupları en ön sırada yer alır ve temel eserler, kaynak çalışmalardır. Bu eserleri de vefatından 35 yıl sonra çeşitli yayınevleri tarafından yayınlanır.
Türkiye’de üniversite dışında da ilmî çalışmalar yapılabileceğini göstermiş, kadın araştırmacılar arasında en verimli isimlerin başında gelmiştir.
Fevziye Abdullah Tansel, 1935’te ilk şiir kitabını 23 yaşındayken Konya’da Fevziye A. Erinç adıyla çıkarır: Duyuşlar.
İyi bir araştırmacı olduğu kadar öncü bir öğretmen de olan Fevziye Abdullah Tansel, 1936-63 yıllarında Ankara Atatürk Lisesinde Edebiyat Öğretmeni olarak görev yapar. Bu yıllarda kendi derslerinde okutmak için tuttuğu notları, ihtiyaç üzerine ders kitabı haline getirir. Bu manada okuttuğu dersin kitabını yazan hocalar arasında da ilklerdendir. Kompozisyon kitapları yıllarca okullarda okutulur.
Talim ve Terbiye Dairesi, Türk Tarih Kurumu, Türk Dil Kurumu, Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü, Türk Ocağı ve Kubbealtı Akademisi gibi kurumlarda görev alır.
Tüm birikimini vakfa bağışladı
Türk irfanına verdiği katkılar sebebiyle Türkiye Yazarlar Birliği tarafından 1984’te Üstün Hizmet ödülü verilir.
Türk kültürünün sevdalısı olan ve bu derin birikiminin gelecek nesillere de aktarılmasını isteyen Fevziye Abdullah, herkese örnek olacak bir vasiyetname hazırlar. Vasiyetinde kütüphanesini, kitaplarını, belgelerini, maddi birikimini Türk Petrol Vakfı’na bağışlar. Bu yönüyle de sağlam ve kavi kişiliğini yansıttığı gibi vakıf kültürünü özümsediği, milletinin evlatlarını önemsediği açık bir şekilde görülür.
