TÜRK VE DÜNYA EDEBİYATINDA YASAKLANAN YAZAR/ŞAİR VE KİTAPLARI-2
[Yaşar Kemal: Dağın, Çukurova’nın ve İnsanın Yazarı]
Yaşar Kemal, bu toprakların yalnızca en büyük romancılarından biri değil; aynı zamanda gerçeği yazdığı için yargılanmış bir tanığıdır. Onun romanlarında dağlar, nehirler, köylüler ve eşkıyalar vardır; ama asıl anlatılan şey iktidarın karşısında insanın kırılganlığıdır.
Yaşar Kemal’in kitapları, doğrudan “yasaklı kitaplar” listesine sık sık girmese de yazarın kendisi defalarca yargılandı, hedef gösterildi, susturulmak istendi. Çünkü o, devleti değil; toprağı ve insanı anlattı.
Sansüre ve Yargıya Konu Olan Eserleri
İnce Memed
Ağa zulmüne karşı çıkan bir köylünün hikâyesi, devlet tarafından “eşkıyalığı övdüğü” gerekçesiyle sakıncalı bulundu. Oysa Yaşar Kemal eşkıyayı değil, zulmü anlatıyordu. Roman, Anadolu’da adaletsizliğin edebiyattaki en güçlü tanıklıklarından biri oldu.
Yer Demir Gök Bakır
İnancın, çaresizliğin ve korkunun nasıl bir toplumsal körlüğe dönüştüğünü anlatan bu roman, “halkın manevi değerlerini zedelediği” iddiasıyla hedef alındı. Çünkü Yaşar Kemal kutsalı değil, kutsal adına kurulan düzeni sorguluyordu.
Binboğalar Efsanesi
Göçerlerin yok oluşunu anlatan bu eser, devlet politikalarının ve modernleşmenin insan hayatını nasıl ezdiğini gösterdiği için rahatsızlık yarattı. Kitap, kalkınma masallarını bozan bir metindi.
Yargılanmasının Asıl Nedeni
Yaşar Kemal’in davası kitaplarından çok, sözleriydi.
1995’te Der Spiegel’de yayımlanan bir yazısı nedeniyle “devleti aşağılamak” suçlamasıyla yargılandı. Suçu, şiddeti savunmak değil; şiddetin varlığını dile getirmekti.
Neden Rahatsız Etti?
Yaşar Kemal:
Yoksulluğu romantikleştirmedi.
Devleti masum, halkı suçlu göstermedi.
Zulmü “kader” diye anlatmadı.
Anadolu’yu folklor değil, hakikat olarak yazdı.
Bu yüzden onun edebiyatı, yalnızca edebi değil; politik bir tanıklıktır.
Sonuç
Yaşar Kemal yasaklanmadı belki; ama yargılandı.
Çünkü bazı yazarlar yasaklanmadan da susturulmak istenir.
Bugün Yaşar Kemal hâlâ okunuyorsa, bunun nedeni şudur:
O, bu toprağın sesini edebiyat yaptı.
Ve toprak,
yalanı değil, hakikati saklar.
Nurhayat Teke
