Kitap Odası | Zorluklar Kağanı[1] | Mustafa N. Celep
İsmail Aykanat’ın bu şiir kitabının temel özelliği, Osman Özbahçe’nin Sağlam Şiir[2] adlı ilk ve tek etkili eleştiri kitabında sağlam bir ölçüt olarak belirlediği “abartılı romantizm” sorununun eseri baştan sona kat etmesidir. Bu hususta Aykanat’a artık bundan kelli yazacağı şiirlerde duygularıyla arasına nesnel-belirgin bir mesafe koymasını önerebiliriz.
Zorluklar Kağanı’nın, içerdiği atmosfer itibarıyla, öne çıkan bir diğer özelliği, ağdalı, boğuk, soyut ve aşırı duygulu bir dil ve üslubun hemen her mısrada ve her şiirde deneyimlenmesidir. Ancak kitapta “bu iyi” diye not ettiğim istisnai bir şiiri var Aykanat’ın; şiiri yazarken duygularına aşırı kapaklanmadığı ve varlığını şiire hapsetmediği, nispeten daha yalın ve güzel, estetik bir lirik şiir: ‘Şairin Yalnızlığı’
“bu yolları geçtim yolculukları geçtim
sende kendimden hepten geçtim
ağrıyan yanlarım vardı
iyileşmeyen yanlarım doktorlardan geçtim
kaç yıldır çürüyen aşklarım vardı
onlardan geçtim.” (s, 54)
İsmail Aykanat, “şiirin insanın varlık nedenini kavramda” bir araç olması gerektiğini düşünüyorsa, burada yazdığı şiirin insanoğlunun varlık bilmecesini çözmekten uzak olduğunu hatırlatalım.
Ahmet Haşim’in patetik damarına aşırı yüklenerek şiirler yazan şairin şiirlerindeki aşırı duyguculuğa dair yıllar önce yazdığım iki yazıdan[3] iki paragraf[4] paylaşmakla yetiniyorum.
Bu duygu-yoğun romantik şairimize “toplumcu-gerçekçi” şiirimizin seçkin örneklerini de okumasını önererek sözü/yazıyı hitama erdirelim.
“Eğri oturup doğru konuşmak gerekirse, İsmail Aykanat’ın bundan kelli duygularıyla arasına mesafe koymasını ifade etmeliyim. Duygularına abanarak patetik bir şiiri kollamak yerine “şiirde dramatik ironi” diyebileceğimiz bir yazınsal tutumu önceleyerek yoğun ve derin duygusallığıyla arasındaki mesafeyi uzatmalı; somut ifadeye ve doğrudan söyleyişe öncelik tanıyarak gerçek’in esas alındığı, imgeden ve abartılı romantik bir algıdan mümkün olduğunca arındırılmış yalın/sade bir duyarlıkla kotarılmış bir şiirin imkanlarını da araştırmalı derim.”
“Aykanat şiirinin, sıkı sağlam bir eleştirel gerçeklik bilincinin oluşmasına ihtiyacı vardır. Tutkularına ve duygularına gömülmek yerine, memleket meseleleriyle şiirini ilgilendirmenin imkanlarını araştırmalıdır. Şiirini alabildiğine somuta yaklaştırmalı, keskin bir gerçeklik bilincini kuşanmalı ve duyarlığını tazelemelidir.”
[1] İsmail Aykanat, Zorluklar Kağanı, Liz Yay., 2020, Gebze
[2] Osman Özbahçe, Sağlam Şiir, Ebabil Yay. 2016, Ank.
[3] İlgili yazının tamamı için link: https://haberedebiyat.com/ismail-aykanatin-yeryuzunde-bidatim-adli-siir-kitabina-bir-bakis-denemesi/
[4] Bir diğer ikinci yazı için link: https://haberedebiyat.com/ismail-aykanat-siirine-genel-bir-bakis/
